در درس قبلی مطمئنا به یک نکته مهم پیبردهاید: دردناک بودن تولید برنامه به روش توضیح داده شده! دقیقا نیز همینطور است. هیچ برنامهنویس بزرگ و حرفهای از ابزاری که در درس قبلی دیدید استفاده نخواهد کرد هرچند که باید به خوبی آن را فرا بگیرد، چرا که در بسیاری از موارد تنها داشتن اطلاعات این چنین به کمک برنامهنویس خواهد آمد.
برای تولید بهتر برنامهها از ابزاری به نام محیطهای توسعه مجتمع یا Integrated Development Environment یا همان IDE استفاده میشود. در زبان جاوا از IDEهای Eclipse, NetBeans, IntelliJ IDEA و … استفاده میشود. در این دوره به علت فراگیرتر بودن و همچنین رایگان بودن Eclipse از این محیط استفاده خواهیم کرد. یک نکته بسیار مهم را قبل از هرچیز فرابگیرید: “محیط توسعه هرگز در تولید برنامه مهم نیست و این میزان دانش شماست که کیفیت و استاندارد را تعیین خواهد کرد.” در نتیجه اگر در این دوره آموزشی با Eclipse آشنا شوید و در آینده از شما خواسته شود تا به NetBeans مهاجرت کنید، با داشتن دانش کافی تنها یک روز زمان برای وفق دادن خود با محیط جدید نیاز دارید.
معرفی Eclipse
محیط توسعه Eclipse محصولی کدباز (Open Source) است که از آغاز با پشتیبانی شرکت IBM شروع به کار کرد، اما امروز به نقطهای رسیده است که مجموعه برنامهنویسان در پیشروی آن تنها نقش موثر را ایفا میکنند. در ابتدا Eclipse تنها یک محیط توسعه ساده بود اما با پیشرفت، تبدیل به پلتفرمی برای توسعه و ایجاد افزونهها و ابزارها شده است.
دریافت و نصب
به سایت Eclipse بروید و یکی از دو نسخه مختص جاوا را دانلود کنید. در حال حاضر با توجه به سرفصلهای درسی شما، نوع نسخه اصلا مهم نیست، اما در توضیح نسخههای Eclipse باید گفت که دو نسخه از آن با اسمهای متفاوت وجود دارد که نسخه اول با نام Indigo برای ویرایش SE جاوا و نسخه دیگر که با نام Helios برای نسخه EE جاوا است. البته تنها این دو نیستند و تعداد بیشتری نیز وجود دارند اما به علت استفاده بیشتر از این دو نسخه محبوبتر هستند.
بعد از دریافت فایل زیپ شده را در مکانی قابل دسترس Extract کنید. Eclipse به همین سادگی نصب شد!
حالا نوبت اجرای آن است. با اجرای eclipse.exe نرمافزار شروع به کار میکند و اولین سوال از شما محل نصب Workspace خواهد بود. این پوشه محل نگهداری تمام فایلها و پروژههای شما خواهد بود.
بعد از انجام مراحل قبلی خواهید دید که صفحه Welcome باز شده است. نکات بسیار مفیدی را میتوانید از این صفحه فرابگیرید، در صفحه شروع Workbench را پیدا کنید. با کلیک بر روی آن وارد محیط اصلی Eclipse خواهید شد.
اگر Eclipse نسخه EE را دانلود کرده باشید قادر خواهید بود تا در محیطهای مختلف آن کار کنید، در نتیجه لازم است تا با تغییر Java EE Perspective به Java آماده کار برای اجرای پروژه اولیه خود بشوید. (در قسمت بالا سمت راست آن را پیدا خواهید کرد، اگر هنوز ایجاد نشده است علامت + را بزنید و از آن قسمت استفاده کنید.)
در حال حاضر مهمترین بخش برای شما Package Explorer خواهد بود که مشخص کننده پروژههای تولیدی شماست. ممکن است یک نرمافزار تولیدی خود از چند پروژه تولید شود که به کمک این قسمت میتوان آنها را مرور کرد.
اجرای برنامه
در درس قبلی سادهترین برنامهای که میتوان نوشت را ارائه کردیم، حالا قصد داریم تا همان کد را به وسیله Eclipse اجرا کنیم.
برای این کار باید ابتدا یک پروژه در Eclipse تعریف کرد. به قسمت File بروید و از منوی New، Java Project را انتخاب کنید. در قسمت Name نام پروژه خود را وارد کنید، در اینجا HelloWorld را انتخاب خواهیم کرد. تقریبا لازم نیست در گزینههای دیگر تغییر ایجاد کنید. فقط به این نکته که Eclipse به شما این امکان را خواهد داد که نسخه جاوای مورد نیاز خود را نیز انتخاب کنید هم، توجه داشته باشید. به عنوان مثال همانطور که در تصویر مشاهده میکنید، در کامپیوتر من نسخه ۷ جاوا نصب شده است اما امکان اجرای برنامه با شرایط نسخه ۶ فراهم شده است.
با زدن Next به قسمت بعد خواهیم رفت. در این قسمت نیز چندان کار بنیادینی انجام نخواهید داد. همانطور که مشاهده میکنید در زیر پوشه پروژه شما یک پوشه به نام src قرار دارد که وظیفه نگهداری سورسها و کدهای شما را بر عهده دارد. در قسمت پایین نیز میبینید که Eclipse پوشهای به نام bin برای شما در نظر گرفته است که در واقع به قصد جدا کردن بایتکدها و سورسهای کامپایل شده از فایلهای اجرایی است. بهتر است این کار همیشه انجام شود.
حالا با زدن Finish پروژه خود را ایجاد کردهایم. برای شروع به یک Class (در درسهای آینده بیشتر با این موضوع آشنا خواهیم شد) نیاز داریم. پس با رفتن به
File -> New -> Class
فرم ایجاد یک کلاس را باز کنید. در Source Folder که مشخصا آدرس فایل را مشخص خواهید کرد، اما Package چیزی است که در تولید برنامه به روش قبل با آن برخورد نداشتیم.
Package های جاوا به منظور مرتب کردن و همچنین امنیت بیشتر کدها است. به عنوان مثال قرار دادن تمام فایلهای یک پروژه در کنار هم چندان امن و مطمئن به نظر نمیرسد و همچنین چندان حرفهای. در ادامه با Packageها و نحوه کار آنها بیشتر آشنا خواهید شد. اما قانون نامگذار این بستهها به این صورت است که میتوانید نام انتخابی خود را قرار دهید اما استانداردها معمولا بر اساس نام شرکتی است که شما پروژه را برای آن تولید خواهید کرد. به عنوان مثال میتوانید به شکل org.practical.JavaLesson آنها را نامگذاری کنید. در این نامگذاری org به معنای سازمان و ادامه آن بخشبندی سازمانی شما خواهد بود که کاملا در اختیار شما خواهد بود و اجباری در نامگذاری به این شکل نخواهید داشت. اما همیشه یک Package را برای خود اجباری قرار دهید.
در جواب سوال Eclipse برای تولید متدهای مختلف، میتوانید از گزینه public static void … استفاده کنید تا کلاس اصلی برای اجرای برنامه را برای شما تولید کند. دو گزینه دیگر تاثیری در فعالیت فعلی شما ندارد.
در قسمت پایانی نیز از شما خواسته میشود تا اگر میخواهید به Eclipse دستور دهید تا توضیحات برنامه (Comment) را به آن اضافه کند. Comment ها توضیحاتی هستند که شاید برنامهنویسان علاقه داشته باشند به کدهای خود در جهت بیشتر خوانا شدن اضافه کنند. توضیحات را میتوانید به وسیله // در ابتدا استفاده کنید. اگر هم نیاز دارید تا چند خط Comment به برنامه خود اضافه کنید میتوانید با /* شروع و با */ به پایان برسانید. این قسمت به شما امکان این را خواهد داد تا توضیحاتی را به صورت پیشفرض همیشه در برنامه خود تولید کنید که کاملا اختیاری هستند و میتوانید آنها را تنظیم کنید که این مورد را به عهده شما خواهم گذاشت.
بدون تغییر در گزینههای دیگر کار را با زدنFinish به اتمام برسانید. کلاس شما تولید شده است. در خط اول نام Package نوشته شده است که به همراه کلمه کلیدی package که مشخص کننده package کلاس مورد نظر است، در نتیجه میتوانید در چند package مختلف چند کلاس هم نام داشته باشید. با اضافه شدن کلاسهای بیشتر این موضوع بهتر درک خواهد شد.
با تولید کلاس توسط Eclipse (اگر ایجاد کلاس main را انتخاب کرده باشید) خواهید دید که این کلاس به طور خودکار در زیر کلاس برای شما مشخص شده است. نمونههایی از Commentها را نیز در این کد خواهید دید. حال کدهایی که در درس قبلی نوشتهایم در بدنه متد main اضافه خواهیم کرد.
System.out.println(“Hello World!”);
بعد از تایپ اولین نقطه، بعد از System، (با کمی صبر) خواهید دید که Eclipse لیستی را به شما ارائه خواهد کرد تا به کمک آن تنها با نوشتن اول کلمات و دستورات آنها را کامل کنید و هرچه در تایپ دستورات ادامه دهید گزینههای دقیقتری به شما ارائه خواهد داد.
بعد از نوشتن تمامی دستورات میتوانید فایل خود را ذخیره کنید، به وسیله Ctrl+S، این کار باعث میشود تا اگر خطایی در کدهای نوشته شده وجود دارد به شما نشان داده شود. در این دستور من ; پایانی دستور را قرار ندادهام و خط قرمز دندانهدار به همین منظور زیر آن کشیده شده است. دقت کنید در قسمت Problems هم میتوانید توضیح مشکل به وجود آمده را ببینید.
وقت اجرای برنامه است. در قسمت Project Explorer به روی کلاس خود راست کلیک کنید و از شاخه Run As، Java Application را انتخاب کنید. نتیجه برنامه شما در قسمت Console، نشان داده خواهد شد.
